هنر و معماری
گالری هنر و معماری
منظر شهری از جمله عناصر با اهمیت شهری و شاید رکن اصلی تاثیرگذار در سیمای شهرها می باشد. ما بسیاری از خیابان ها و شهرهای خاص دنیا را با شکل و ظاهر عمومی جداره های آنها می شناسیم. اکثر این بدنه های هویت بخش به دلیل قدمت شخصیت ویژه ای یافته اند. لیکن برنامه های شهری می توانند با برنامه و به وسیله ی ساختمانهای جدید نیز تعریف شوند.شهرهای برخوردار از محیط بصری مطلوب قادرند تا با وسعت بخشیدن به تجربه زیباشناختی شهروندان، موجبات ارتقای تصویر ذهنی جامعه از خویش و تقویت حس تعلق آنها شده و با اعتلا بخشیدن به شخصیت شهر در سطح ملی و بین الملل، توان رقابتی شهر را برای جذب هر چه بیشتر سرمایه و اقشار خلاق تقویت نمایند. اگر چه در طول تاریخ،طراحی نوآورانه شهرها معمولا در پی رشد اقتصادی شهرها رخ داده است، اینک در عصرجهانی شدن و رقابت میان شهرها ظاهرا روند دیگری به چشم می خورد. اهمیت جنبه ی بصری شهر از آن رو است که امکان قرائت محیط را به مثابه یک متن فراهم می آورد. دردنیای کنونی متولیان زیباسازی شهری بایستی بر اساس داشته های موجود و افق طرحهای کلانشهر، برنامه هایی را درجهت بالابردن کیفیت منظر شهری با توجه به کلیت منظر شهر و بر اساس نیاز واحدهای همسایگی و شهروندان به منظری یکپارچه و زیبا به اجرا بگذارند.
ارزش یا باوری که دارای اعتبار بوده و به هنجار عمومی مطلوب تبدیل شده باشد، ممکن است مفهومی و غیر ملموس باشد، ولی وقتی که جنبه ی بصری و ملموس به خود گرفت، تبدیل به هویت شده و منشاء تمایز، برجستگی و تشخیص پدیده های مختلف از جمله کشورها، ملت ها و به ویژه شهرها می شود. آنچه مسلم است، ارزش ها به یک باره به وجود نمی آیند بلکه به مرور زمان و در طی حوادث و وقایع در مقاطع مختلف تاریخی شکل می گیرد و تحت تاثیر جریان های مختلف ممکن است در مقطعی از زمان کم اهمیت شده، سلسله مراتب آنها تغییر کند ولی به ندرت از بین می روند.، بنابراین وظیفه ی جوامع انسانی است که نسبت به حفظ آنها تلاش کرده و آنها را کم بهاء نشمارند، زیرا ارزش ها نماد تکامل تاریخی و مبنای هویت تاریخی یک کشور، منطقه، شهر و حتی محله می باشند.

اهمیت بازسازی ساختمان های تاریخی


مقدمه
یکی از مباحث اصلی و گاه جنجال برانگیز در فضای معماری و شهرسازی امروز کشورها، موضوع حفظ بناهای تاریخی و معماری گذشته و دیدگا ه های متفاوت درباره چگونگی حفظ این فضاهای ارزشمند قدیمی است. بناهای تاریخی در همه ی شهرها وجوددارند، جایی که ساختمان ها بازسازی شده وتبدیل به مکان های مدرن تری می شوند. یک اثر تاریخی به منظور حفظ ویژگی های تاریخی یا کاربرد برای اهداف جدید، نیازمند بازسازی است.
هرچند مبحث نگهداری از بناهای تاریخی از مدت ها پیش مطرح گردیده اما اجرای آن به صورت عمومی دارای پیشینه نسبتاٌ کوتاهی است.نگهداری از این بناها در عمل نیازمند بهره گیری از مهارت های مختلفی از جمله برنامه ریزی شهری، طراحی شهری، معماری حفاظت، معماری منظر و نقشه برداری کمی است که متخصصان مختلفی نظیر مهندسین، پیمانکاران ساختمان، باستان شناسان، کارشناسان هنرهای تاریخی و سایر تخصص ها همچون صنعتگران، شیمی دانان، زیست شناسان و زمین شناسان را درگیر می کند.
 
مشکلات بازسازی بناهای تاریخی
موقع بازسازی یک بنا یا بافت تاریخی باید توجه داشت که بسیاری از این مکان ها به آسانی آسیب می بینند. اکثر اوقات در نتیجه عدم آگاهی کافی طی تغییرات، ویژگی های یک بنای تاریخی از بین می رود که خود موجب از دست دادن زیبایی اولیه و خرابی بیشتر بنا می شود. مثلاٌ در بسیاری از موارد، افراد از روی ناآگاهی گچ ها و کارهای چوبی را نقاشی کرده یا با پهن کردن فرش برروی موزائیک کف به آن آسیب می رسانند.
مشکل رایج در بازسازی ساختمان های تاریخی، تصمیم گیری در مورد ضرورت تعمیرات برای کاربردهای جدید بنا می باشد. پیمانکارن، مدیران املاک یا مالکان ساختمان عمدتاٌ بر کاربرد فضاهای موجود برای جذب کاربران در بناها معطوف می شوند. استفاده از مصالح نامرغوب برای مرمت در عین حال که ارزان و مناسب بنظر می رسد اما معمولاٌ در مقایسه باقبل از مرمت به ساختمان بیشتر آسیب می رساند. ساختمان باید به گونه ای بازسازی شود که ارزش تاریخی و عملکردی آن حفظ شود و در عین حال نیازها و خواسته های کاربر، مالک و مدیر ساختمان را برآورده سازد. انتخاب یک پیمانکار آموزش دیده و مجرب در استفاده از مصالح مرغوب بکاررفته در بازسازی بناهای تاریخی فوق العاده اهمیت دارد و برخی براین باورند که مرمت یک بنا برای کاربردهای جدید، شیوه ی مقرون به صرفه ای نیست اما افراد مجربی در این زمینه وجود دارند که خدمات شان را باقیمت مناسب عرضه می کنند.
بهنگام بازسازی یک بنای تاریخی بجای جایگزین کردن قسمت های آسیب دیده، بایستی آنها رامرمت کرد، در صورت نیاز به تعویض نباید به ویژگی های تاریخی بنا آسیب رساند، از مصالح متناسب با مواد اولیه استفاده کرد، در صورت افزودن بخش هایی به ساختمان این بخش ها بایستی تاحد امکان منطبق با ساخت و سازهای اولیه باشند.
 
مزایا
اگرچه حفاظت از بناهای تاریخی و نوین سازی نقطه مقابل یکدیگر قرار دارند اما امروزه برنامه ریزان شهری در بسیاری از کشورها معتقدند که حفاظت از میراث تاریخی شهری، زندگی اقتصادی و فرهنگی شهر را تقویت کرده و حداکثر استفاده و مزایا را برای کلیه ساکنین به ارمغان می آورد.حفاظت از بناهای تاریخی به دلایل زیر در واقع یکی از مهمترین ابزار در رشد هوشمند بحساب می آید:
1-مزایای اقتصادی:
= مزیت عمده ی بازسازی ساختمان های تاریخی، احتمال قرار گرفتن این بناها در فهرست ثبت آثار ملی است.
= تقریباٌ بدون استثناء تمام بناهای تاریخی در جایی واقع شده اند که تاسیسات زیر بنایی عمومی وجوددارد و نیازی به سیستم آبرسانی، شبکه فاضلاب، خیابان، جدول و آبراه جدید نیست.
=  ویژگی های خاص شهری، ابزار موثری در اقتصاد و هویت اجتماعی شهر است. موقعی که سیاست کلی بر طرفداری از حفاظت و طراحی مطلوب معطوف شود، این امر به ثبات مناطق مسکونی و تجاری کمک کرده و در نتیجه موجب جذب سرمایه های بیشتر می شود.
= رشد هوشمندانه نه فقط بررشد فیزیکی بلکه بررشد اقتصادی نیز دلالت دارد و رشد اقتصادی به معنای ایجاد شغل های جدید است. بناهای تاریخی غالباٌ فضاهایی در اختیار دارند که مناسب با مشاغل کوچک بوده و امکان فعالیت را برای آنها فراهم می آورد.
= اصولاٌ در مکان های دارای تنوع مشاغل، مناطق تجاری موفق هستند و این تنوع نیازمند طیف وسیعی از نرخ های اجاره ای است که تنها در مراکز تجاری قدیمی می توان یافت.
= رشد هوشمندانه باید به ایجاد شغل کمک کند. به عنوان یک اصل کلی، در ساخت و سازهای جدید میزان نیروی کار و مواد ساختمانی 50-50 است در حالیکه در بازسازی، 40 درصد مواد ساختمانی و 60 درصد نیروی کار است. در نتیجه اشتغال بیشتری فراهم می شود.
= محل های دفن زباله به لحاظ ویژگی های زیست محیطی و منابع مالی هزینه برند. حفاظت بجای خرابی، ضایعات ساختمانی را کاهش خواهد داد.
= موقع بازسازی یک بنای تاریخی نیازی به استفاده از زمین جدید نیست. در بازسازی بر خلاف ساخت و سازهای جدید، مواد ساختمانی و انرژی کمتری مصرف می شود.
= توجه به الگوی طراحی بازارها و پویایی این مکان ها بویژه در مناطق تاریخی ضروری است. یک هویت بصری قوی در جذب بازدیدکنندگان و مشتریان فوق العاده موثر است.
= حفظ و نگهداری بناهای تاریخی در رشد و توسعه صنعت توریسم نقشی اساسی ایفا می کند. احیاء بناهای تاریخی و تطبیق دادن آنها برای کاربری های تازه ( مثلاٌ برای استفاده به عنوان فروشگاه، موزه یا رستوران ) می تواند در ارتقاء صنعت گردشگری موثر باشد.
2- مزایای اجتماعی:
= ساختمان های قدیمی با طراحی های مناسب و مناظر خاص اغلب چشم اندازهای زیبایی دارند.
= ساختمان های قدیمی دارای کیفیت مطلوب، مهمترین عناصر منعکس کننده تاریخ شهر، توسعه و رفاه اجتماعی می باشند.
= ساختمان های قدیمی درک ما را درمورد اینکه که هستیم، کجا قرار داشته ایم و تاکجا به پیش خواهیم رفت افزایش می دهد.
= بازسازی ساختمان های تاریخی حسی از احترام به گذشته را درافراد ایجاد می کند.
 
چند توصیه برای بازسازی بخش های داخلی بناهای تاریخی
ساختمان ها بیش از هرعامل دیگری هویت یک جامعه شهری را تعیین می کنند .توسعه مطلوب به ساختار بناهای تاریخی ارزش بخشیده و برعکس، توسعه نامطلوب از ارزش و اعتبار آن می کاهد.توجه به نکات زیر در بازسازی بخش های درونی ساختمان مهم است:
1.حفظ و نگهداری پلان طبقات و فضاهای داخلی از جمله اندازه، شکل ظاهر، تناسب و ارتباط بین اتاق ها و راهرو ها، ورودی ها، اتاق های نشیمن و فضاهای دارای کاربرد تجاری و صنعتی که بیانگر ویژگی های تاریخی یک مکان اهمیت دارد.
2. از تقسیم فضاهایی که معرف ویژگی هایی نظیر نوع و سبک ساختمان بوده و یا مستقیماٌ با افراد خاص یا رویدادهای تاریخی در ارتباطند به اجزاء کوچک تر اجتناب کنید. این کار در صورتی مناسب است که به سیستم ساختاری و روکش کاری ها که ویژگی های یک مکان را نشان می دهند آسیب نرساند.
3. از بکار بردن قطعات جدید در سقف و کف بنا خودداری کنید زیرا ممکن است تغییراتی را در شکل ظاهری ساختمان بوجود آورد.
4. ترکیب اولیه عناصری نظیر ستون، در، قرنیز، شومینه، روشنایی، کف پوش ، کاغذ دیواری، گچبری، نقاشی و غیره را تا حد امکان حفظ کنید.
5. پله ها را در شکل تاریخی شان حفظ کنید. در صورت نیاز به راه خروجی جدید، سعی کنید برای ساخت پلکان، از فضاهای فرعی استفاده کنید.
6. از کاربرد مواد پاک کننده قوی که ظاهر مصالح چوبی را تغییر می دهند بپرهیزید.
 
 
اهمیت بازسازی ساختمان های تاریخی
مقدمه
یکی از مباحث اصلی و گاه جنجال برانگیز در فضای معماری و شهرسازی امروز کشورها، موضوع حفظ بناهای تاریخی و معماری گذشته و دیدگا ه های متفاوت درباره چگونگی حفظ این فضاهای ارزشمند قدیمی است. بناهای تاریخی در همه ی شهرها وجوددارند، جایی که ساختمان ها بازسازی شده وتبدیل به مکان های مدرن تری می شوند. یک اثر تاریخی به منظور حفظ ویژگی های تاریخی یا کاربرد برای اهداف جدید، نیازمند بازسازی است.
هرچند مبحث نگهداری از بناهای تاریخی از مدت ها پیش مطرح گردیده اما اجرای آن به صورت عمومی دارای پیشینه نسبتاٌ کوتاهی است.نگهداری از این بناها در عمل نیازمند بهره گیری از مهارت های مختلفی از جمله برنامه ریزی شهری، طراحی شهری، معماری حفاظت، معماری منظر و نقشه برداری کمی است که متخصصان مختلفی نظیر مهندسین، پیمانکاران ساختمان، باستان شناسان، کارشناسان هنرهای تاریخی و سایر تخصص ها همچون صنعتگران، شیمی دانان، زیست شناسان و زمین شناسان را درگیر می کند.
 
مشکلات بازسازی بناهای تاریخی
موقع بازسازی یک بنا یا بافت تاریخی باید توجه داشت که بسیاری از این مکان ها به آسانی آسیب می بینند. اکثر اوقات در نتیجه عدم آگاهی کافی طی تغییرات، ویژگی های یک بنای تاریخی از بین می رود که خود موجب از دست دادن زیبایی اولیه و خرابی بیشتر بنا می شود. مثلاٌ در بسیاری از موارد، افراد از روی ناآگاهی گچ ها و کارهای چوبی را نقاشی کرده یا با پهن کردن فرش برروی موزائیک کف به آن آسیب می رسانند.
مشکل رایج در بازسازی ساختمان های تاریخی، تصمیم گیری در مورد ضرورت تعمیرات برای کاربردهای جدید بنا می باشد. پیمانکارن، مدیران املاک یا مالکان ساختمان عمدتاٌ بر کاربرد فضاهای موجود برای جذب کاربران در بناها معطوف می شوند. استفاده از مصالح نامرغوب برای مرمت در عین حال که ارزان و مناسب بنظر می رسد اما معمولاٌ در مقایسه باقبل از مرمت به ساختمان بیشتر آسیب می رساند. ساختمان باید به گونه ای بازسازی شود که ارزش تاریخی و عملکردی آن حفظ شود و در عین حال نیازها و خواسته های کاربر، مالک و مدیر ساختمان را برآورده سازد. انتخاب یک پیمانکار آموزش دیده و مجرب در استفاده از مصالح مرغوب بکاررفته در بازسازی بناهای تاریخی فوق العاده اهمیت دارد و برخی براین باورند که مرمت یک بنا برای کاربردهای جدید، شیوه ی مقرون به صرفه ای نیست اما افراد مجربی در این زمینه وجود دارند که خدمات شان را باقیمت مناسب عرضه می کنند.
بهنگام بازسازی یک بنای تاریخی بجای جایگزین کردن قسمت های آسیب دیده، بایستی آنها رامرمت کرد، در صورت نیاز به تعویض نباید به ویژگی های تاریخی بنا آسیب رساند، از مصالح متناسب با مواد اولیه استفاده کرد، در صورت افزودن بخش هایی به ساختمان این بخش ها بایستی تاحد امکان منطبق با ساخت و سازهای اولیه باشند.
 
مزایا
اگرچه حفاظت از بناهای تاریخی و نوین سازی نقطه مقابل یکدیگر قرار دارند اما امروزه برنامه ریزان شهری در بسیاری از کشورها معتقدند که حفاظت از میراث تاریخی شهری، زندگی اقتصادی و فرهنگی شهر را تقویت کرده و حداکثر استفاده و مزایا را برای کلیه ساکنین به ارمغان می آورد.حفاظت از بناهای تاریخی به دلایل زیر در واقع یکی از مهمترین ابزار در رشد هوشمند بحساب می آید:
1-مزایای اقتصادی:
= مزیت عمده ی بازسازی ساختمان های تاریخی، احتمال قرار گرفتن این بناها در فهرست ثبت آثار ملی است.
= تقریباٌ بدون استثناء تمام بناهای تاریخی در جایی واقع شده اند که تاسیسات زیر بنایی عمومی وجوددارد و نیازی به سیستم آبرسانی، شبکه فاضلاب، خیابان، جدول و آبراه جدید نیست.
=  ویژگی های خاص شهری، ابزار موثری در اقتصاد و هویت اجتماعی شهر است. موقعی که سیاست کلی بر طرفداری از حفاظت و طراحی مطلوب معطوف شود، این امر به ثبات مناطق مسکونی و تجاری کمک کرده و در نتیجه موجب جذب سرمایه های بیشتر می شود.
= رشد هوشمندانه نه فقط بررشد فیزیکی بلکه بررشد اقتصادی نیز دلالت دارد و رشد اقتصادی به معنای ایجاد شغل های جدید است. بناهای تاریخی غالباٌ فضاهایی در اختیار دارند که مناسب با مشاغل کوچک بوده و امکان فعالیت را برای آنها فراهم می آورد.
= اصولاٌ در مکان های دارای تنوع مشاغل، مناطق تجاری موفق هستند و این تنوع نیازمند طیف وسیعی از نرخ های اجاره ای است که تنها در مراکز تجاری قدیمی می توان یافت.
= رشد هوشمندانه باید به ایجاد شغل کمک کند. به عنوان یک اصل کلی، در ساخت و سازهای جدید میزان نیروی کار و مواد ساختمانی 50-50 است در حالیکه در بازسازی، 40 درصد مواد ساختمانی و 60 درصد نیروی کار است. در نتیجه اشتغال بیشتری فراهم می شود.
= محل های دفن زباله به لحاظ ویژگی های زیست محیطی و منابع مالی هزینه برند. حفاظت بجای خرابی، ضایعات ساختمانی را کاهش خواهد داد.
= موقع بازسازی یک بنای تاریخی نیازی به استفاده از زمین جدید نیست. در بازسازی بر خلاف ساخت و سازهای جدید، مواد ساختمانی و انرژی کمتری مصرف می شود.
= توجه به الگوی طراحی بازارها و پویایی این مکان ها بویژه در مناطق تاریخی ضروری است. یک هویت بصری قوی در جذب بازدیدکنندگان و مشتریان فوق العاده موثر است.
= حفظ و نگهداری بناهای تاریخی در رشد و توسعه صنعت توریسم نقشی اساسی ایفا می کند. احیاء بناهای تاریخی و تطبیق دادن آنها برای کاربری های تازه ( مثلاٌ برای استفاده به عنوان فروشگاه، موزه یا رستوران ) می تواند در ارتقاء صنعت گردشگری موثر باشد.
2- مزایای اجتماعی:
= ساختمان های قدیمی با طراحی های مناسب و مناظر خاص اغلب چشم اندازهای زیبایی دارند.
= ساختمان های قدیمی دارای کیفیت مطلوب، مهمترین عناصر منعکس کننده تاریخ شهر، توسعه و رفاه اجتماعی می باشند.
= ساختمان های قدیمی درک ما را درمورد اینکه که هستیم، کجا قرار داشته ایم و تاکجا به پیش خواهیم رفت افزایش می دهد.
= بازسازی ساختمان های تاریخی حسی از احترام به گذشته را درافراد ایجاد می کند.
 
چند توصیه برای بازسازی بخش های داخلی بناهای تاریخی
ساختمان ها بیش از هرعامل دیگری هویت یک جامعه شهری را تعیین می کنند .توسعه مطلوب به ساختار بناهای تاریخی ارزش بخشیده و برعکس، توسعه نامطلوب از ارزش و اعتبار آن می کاهد.توجه به نکات زیر در بازسازی بخش های درونی ساختمان مهم است:
1.حفظ و نگهداری پلان طبقات و فضاهای داخلی از جمله اندازه، شکل ظاهر، تناسب و ارتباط بین اتاق ها و راهرو ها، ورودی ها، اتاق های نشیمن و فضاهای دارای کاربرد تجاری و صنعتی که بیانگر ویژگی های تاریخی یک مکان اهمیت دارد.
2. از تقسیم فضاهایی که معرف ویژگی هایی نظیر نوع و سبک ساختمان بوده و یا مستقیماٌ با افراد خاص یا رویدادهای تاریخی در ارتباطند به اجزاء کوچک تر اجتناب کنید. این کار در صورتی مناسب است که به سیستم ساختاری و روکش کاری ها که ویژگی های یک مکان را نشان می دهند آسیب نرساند.
3. از بکار بردن قطعات جدید در سقف و کف بنا خودداری کنید زیرا ممکن است تغییراتی را در شکل ظاهری ساختمان بوجود آورد.
4. ترکیب اولیه عناصری نظیر ستون، در، قرنیز، شومینه، روشنایی، کف پوش ، کاغذ دیواری، گچبری، نقاشی و غیره را تا حد امکان حفظ کنید.
5. پله ها را در شکل تاریخی شان حفظ کنید. در صورت نیاز به راه خروجی جدید، سعی کنید برای ساخت پلکان، از فضاهای فرعی استفاده کنید.
6. از کاربرد مواد پاک کننده قوی که ظاهر مصالح چوبی را تغییر می دهند بپرهیزید.


                                                     

 
 
 



 
تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۲۷
منبع موزه شهرداری اردبیل
تعداد بازدید : ۴۱۹